تبلیغات
عصرهنر WWW.ASREHONAR.NET - نقدی بر سریال مدینه ساخته سیروس مقدم
تاریخ : شنبه 28 تیر 1393 | ساعت 17 و 33 دقیقه و 52 ثانیه | نویسنده : عصرهنر


مقدم کارگردان همیشه در صحنه

  امیر افشارفتوحی

سیروس مقدم از جمله کارگردانانی است که  تاکنون در سریال سازی آنهم مناسبتی موفق عمل کرده و راز موفقیت او هم بیشتر به آن بر می گردد که سوژه هایش را خیلی نزدیک با ذهن و قلب محاطب و گام به گام با احساسات او پیش می برد . و از همه مهمتر این که در آثار او از یک مقطعی با مطرح کردن قهرمان و ضد قهرمان زن فصل جدیدی در سریال سازی تلویزیونی ایجاد شده که قطعا جاذبه های جدیدی را برای کارهای او به ارمغان آورده است . 

پرداختن به موضوعات اجتماعی در یک سریال تلویزیونی آن هم به سبک سیروس مقدم اگر چه بعضا دلهره آور بنظر می رسد ؛ اما تا کنون جواب داده است ، چرا که مخاطب امروزی با سوژه هایی که در آثار مقدم به تصویر کشیده می شود عجین بوده و در زندگی عادی خود با آنها دست و پنجه نرم می کند ، بنابراین بلافاصله با درام قصه او ارتباط برقرار کرده و با شخصیت های آن همذات پنداری می کند .

سیروس مقدم کارگردان همیشه حاضر در عرصه سریال سازی در مناسبت های مهمی چون ماه رمضان و نوروز ، بعد از استراحت کوتاهی ، پس از پایتخت 3 که نوروز امسال از شبکه اول سیما پخش شد به سراغ پیش تولید سریالی می رود که مدتها قبل از پایتخت 3 با سعید نعمت الله نقشه اش را کشیده است . سریالی که در راستای آثار درام و شاید تراژیک قبلی اش به نقطه اوجی از تفکر و باور های دینی در قالب شحصیتی بنام مدینه می رسد .

این کارگردان پس از اولین تلاشش برای خلق یک قهرمان زن در سریالی بنام «ریحانه» که کاراکتر زن را در آثار تلویزیونی از ابزار و آکسسوار صحنه بودن خارج کرد ، به ساخت سریالی چون «نرگس» می رسد که تصویر تقریبا کاملی ازیک زن را به عنوان  قهرمان قصه اش به نمایش می گذارد . و در واقع در این اثر کاراکتر زن ، که پیش از این در آثار تلویزیونی فقط در پلان هایی که بار عاطفی داشت حاضر می شد خود ، محور کنش های قصه قرار می گیرد و جریان ساز درام می شود . کاراکتری که از میان تمام بلاها و آتش‌ها به سلامت بیرون می‌آید و به قهرمان بی‌رقیب داستان بدل می شود . تجربه خوب مقدم درسریال «نرگس» او را وادار می کند تا پس از مدتی شخصیتی جسورتر و کامل‌ تری بنام «خجسته» را در سریال «رستگاران» رو نمایی کند .

مقدم با توشه ای از باورهای دینی و شناختی که از مخاطب مذهبی و موشکافش دارد در هر اثر خود به سراغ طرح مسائل اخلاقی و دینی می رود که در واقع مخاطب با آن مانوس است و هر کسی که اندکی به اخلاق ، اصول و فروع دین پایبند باشد با آثار او همراه می شود و البته این کارگردان داستانش را به گونه ای روایت می کند که می تواند در جاذبه از دایره مخاطب دینی فراتر رفته و هر تفکری را در درون خود به چالش وادارد . او در مطرح کردن موضوعات دینی در آثارش  نظم خاصی قائل نیست ، کما این که  در « اغما » به ماوراء فکر کرده و از زاویه ای متفاوت شیطان را به تصویر می کشد و با ساخت « روز حسرت » با نشان دادن برزخ پای ماورا را کاملا به آثارش باز می کند و در این اثر حق الناس را مطرح می نماید . او در اثری دیگر بنام « زیرهشت » معضلات اجتماعی، بزهکاری و خطاهای اجتماعی را نشان می‌دهد، اما در کنار این‌ها ایمان، ترس از خالق و از همه مهمتر توبه را مطرح می‌کند .

 همکاری موفق مقدم با سعید نعمت الله در سریالهایی چون «رستگاران» و « زیرهشت » و چند اثر ماندگار دیگر اتفاق خوبی بوده و تکرار این همکاری پس از مدتی  برایشان قطعا شیرین است ، آنان در کنار هم این بار مدینه فاضله ای را به تصویر می کشند که حاصل تجربه و اندوخته هایشان است . مدینه ای که مخاطب ماه رمضان امسال شبکه اول سیما را وادار به تفکر و تامل در زندگی خود می کند .

مدینه قصه زنی است که متعلق به طبقه متوسط روبه پایین جامعه است ؛ اما تلاشش او را به مرتبه ای بالا تر از آنچه بوده می کشاند و از آنجایی که  ظرفیت بالایی از خدا طلب کرده ، با وجود این صعود و بدست آوردن رتبه بالاتری به لحاظ طبقه اجتماعی ، همانند تازه به دوران رسیده ها اصل خویش  را فراموش نمی کند .

شخصیت پردازی کاراکتری چون مدینه در فیلمنامه نعمت الله کاملا حساب شده بنظر می رسد چون با توجه به این که اخلاق ، محور و پایه طراحی این شخصیت است متناسب با شرایط و واقعیت جامعه و مشکلات اساسی پیش روی او ، حفظ این شخصیت و باورهایش تا انتهای ماجرا دشوار بنظر می آید و مستلزم تدبیر در مهندسی ساختمان قصه و شخصیت پردازی دقیق به عنوان یکی از اصلی ترین ارکان این ساختمان است ، و با وجود این که مابه ازای چنین فردی در جامعه زیاد نیست ، اما هر مخاطبی دوست دارد و تلاش می کند ، مانند او باشد .

فیلمنامه مدینه با محور قراردادن ربا و رباخواری ، موضوع بسیار جدی ای را مطرح می کند و با ظرافت قصد دارد عواقب این عمل ناپسند که در دین اسلام به دشمنی با خدا قیاس می شود را برای مخاطب ترسیم کند . و نشان می دهد که غرق شدن در منجلاب ربا جز با بازگشت ایمان به خدا راه دیگری برای خلاص شدن ندارد و این ظرافتی که در نگارش فیلمنامه از آن یاد می کنم باز می گردد به ساختار و نوع روایت قصه و شخصیت های آن که این سریال را به زنانه ترین و درخشان تزین اثر مشترک مقدم و نعمت الله تبدیل کرده است .

سریال « مدینه » زنی را روایت می کند که هم قهرمان است و هم ضد قهرمان و  دچار فراز و نشیب هایی می شود که ریشه در واقعیت‌های اجتماعی دارد . در واقع تلاش برای با شرافت زیستن را ترویج می کند و طبق روال افکاری که در آثار مقدم سراغ داریم احترام به بزرگتر  و پایبند بودن به اخلاقیات از عناصری هستند که در این سریال به آن پرداخته می شود و همه این نکات در کنار سبک و سیاق ودکوپاژ خاص کارگردان که در ارائه این  مدینه فاضله تاثیر مستقیم دارد منجر به تلنگری به مخاطب می شود و او را به تامل  در رفتار واعمال خویش وا می دارد تا با رسیدن به  فضیلت‌های اخلاقی  نهفته در خویش به این سئوال برسد ، آیا میتوانم آنگونه باشم که باید باشم ؟

مدینه شخصیت اول این درام ، همسر دوم جهان است که ثروتش پس از مرگ به بهمن تنها فرزندش رسیده است او به عنوان حامی و مادر خوانده بهمن و همچنین مغز متقکر خانواده برای کمک به اطرافیانش که ارجح ترین آنها برایش بهمن است اقدام به فروش تنها سرمایه ای که دارند می کند . او سه دانگ کارخانه که سهم بهمن است را می فروشد ، تا همه را از منجلاب ربا نجات دهد و دشمن مقابل او که به عنوان شخصیت دوم و منفی این سریال نیز زن و از قضا زن اول جهان و مادر اصلی بهمن است به معضلی که گریبانگیرشان شده دامن می زند .

سعید نعمت الله با هوشیاری و ظرافت موضوع رباخواری را مطرح می کند و برای رسیدن به مقصودش نیاز دارد قهرمانان زن ، قصه اش را پیش ببرند . مدینه زنی که مظهر عشق است و از این عشق پاک بهره می برد تا با ناملایمات زندگی بدرستی دست و پنجه نرم کند و درست در جایی که شیطان پا به میدان می گذارد امیدوارانه بحدا توکل کرده و راه درست راپیدا می کند . و ناکامی شیطان در برابر مدینه او را به سمت روحی مادر بهمن می کشاند . شخصیت منفی قصه این سریال که تمام خصوصیت یک انسان مستعد برای تسلیم شدن به شیطان را دارد . او حسود و عجول است و همین حسادت او را کور کرده تا غیر از شیطان  ناجی ای نبیند و به جای پروردگارش  به او توکل می کند . تاجایی که پس از ورشکستگی و مطرح شدن پیشنهاد ازدواج دختری که صاحب جدید کارحانه شده به بهمن که زن وبچه دار است ، با وسوسه کردن پسرش برای انجام این کار با تاکید به زشت و کثیف بودن این عمل فقط به نجات از شرایط موجود زندگی فکر می کند ولی درواقع پشت پا به زندگی  خود و پسر و عروس ونوه اش می زند .

مقدم که استاد به تصویر کشیدن این نوع مضامین است با نوع دکوپاژی که خاص او شده وبابهره گیری از تصویربرداری چون امیر معقولی سعی کرده به متن نعمت الله وفادار باشد و با نوع قاب بندی و زوایای متنوعی که در خیلی از سکانس ها بوی مستند گونه دارد ، فرم و ساختار روایی ملموس برای مخاطب و جنس واقعی  زندگی  را به تصویر می کشد ، دقیقا همان چیزی که فیلمنامه نویس سعی در مطرح کردنش دارد .

حرکت روی دست دوربین در اکثر پلان ها و سکانسها و نماهای باز و بسته ای که از زوایای مختلف در خدمت روایت قصه هستند ریتم قابل قبولی به فیلمنامه پر کشش مدینه داده اند که حکایت از ویزگی ها وتوانایی های کارگردانی چون مقدم دارد و در کنار این ادعا حضور بازیگران مدعی ای چون پرویش نظریه که بار سنگین قصه را بدوش می کشد جای تامل دارد . و دربین بازیگرانی که در کنار هم قصه مدینه را روایت می کنند ، بازی مجید صالحی در قالب شخصیت معتادی که خانواده دوست است فصل جدیدی در کارنامه بازیگری او بازکرده است . او در سریال مدینه شخصیت درونگرایی را به نمایش می گذارد که با وجود اعتیادی که دارد،مورد اقبال مخاطب واقع می شود . در سکانسی میوه می دزد و مخاطب او را سرزنش می کند ؛ اما در سکانسی دیگر متوجه می شود میوه ها را برای تقویت عروسی که شیرش کفاف نوزادش را نمی دهد دزدیده و همان مخاطب با توجه به اشرافی که به عمل نکوهیده دزدی دارد ، با دیدن قاب بسته عزیز و بغضی که در چهره او می بیند بدون شک با این کاراکتر همذات پنداری می کند . و بنظر با احترام به بازیگر توانایی چون مهدی سلطانی که در دو سریال ماه رمضانی « مدینه » و « هفت سنگ » خوش درخشیده و شبنم مقدمی که او نیز حضور چشمگیری در دو سریال ماه رمضانی امسال دارد و همچنین پرویش نظریه که انتخاب مناسبی برای نقش مدینه است ، می توان از مجید صالحی به عنوان ستاره بازیگری سریال های امسال ماه رمضان یاد کرد .بازیگری که همواره با آثار طنزش در بازیگری در کانون توجه بود و این بار با ارائه بازی ای متفاوت مخاطبش را غافلگیر کرد .

مقدم با نشان دادن چالش‌های زندگی مدینه و نوع رفتار و برخورد او با مشکلات ، در حقیقت مدینه فاضله ای را به تصویر می کشد که می تواند  به کل جامعه تعمیم داده شود و استحکام خانوادگی ای که این روزها در کشور ما متزلزل شده  و فزهنگ کمک به یکدیگر که در جامعه امروز ما به فراموشی سپرده شده است را  به همگان گوشزد می کند و یاد آور می شود که در سختی ها اگر کنار هم باشیم خیلی راحت می توانیم با مشکلات مبارزه کنیم .




طبقه بندی: نقد ، یادداشت ، تحلیل،
برچسب ها: عصرهنر، امیرافشارفتوحی، سریال مدینه، سیروس مقدم، مهدی سلطانی، شبنم مقدمی، پریوش نظریه،

  • قیمت سکه
  • قالب پرشین بلاگ
  • ضایعات